Türkiye’de bulunan yabancıların sahip olduğu hak ve yükümlülüklerin düzenlenmesi ve Avrupa Birliği şartları ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarına uyumlu hale getirilebilmesi için 04.04.2013 tarih ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK), 11.04.2013 tarihinde yayımlanmıştır. Maddelere tek tek bakıldığında, yabancıların ülkeye girişi, ikametleri, sınır dışı edilmeleri, idari gözetim, vatansızların statüsü, uluslararası koruma ile idarî teşkilatlanma hususlarının düzenlendiği görülmektedir. Bu makalemizde yabancıların ikametleri ile ilgili hususlarda bilgi verilecektir. Detaylı danışmanlık hizmeti için ofisimizi ziyaret edebilir ve tercüman eşliğinde hukuki sorunlarınız hakkında bilgi alabilirsiniz.

İkamet İzni Nedir?

YUKK’da ikamet izni “Türkiye’de kalmak üzere verilen izin belgesi” olarak tanımlanmıştır. İkamet izni, oturma izni, oturma tezkeresi, ikamet tezkeresi kavramlarının hepsi ikamet iznini ifade etmekte olup yabancılara Türkiye’de yasal olarak ikamet hakkı vermektedir. İkamet izinleri yabancılara YUKK kapsamında sağlanan hak ve yükümlülükler çerçevesinde yabancıların ülkemizde kalışını yasal bir zemine oturtmaktadır. Yetkili makamlar tarafından düzenlenen bu izin belgesi yabancıya ülkemizde belirli bir süreliğine ve belirli bir yerde yaşama hakkı sağlamaktadır. Ülkemizde vize veya vize muafiyetinin tanıdığı süreden ya da doksan günden fazla kalacak yabancıların, e-ikamet sistemi üzerinden, şartlarını taşıdığını düşündüğü ikamet izni türüne müracaatta bulunmaları zorunludur.

İkamet İzni Başvurusu Nasıl Yapılır?

İkamet izni yabancının talepte bulunması, istenilen evraklarla başvurması ve talepte bulunduğu ikamet izni türünde şartları taşıması halinde düzenlenmektedir. Kural olarak başvurular yabancının vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki konsolosluğa yapılır.  Konsolosluk, başvuruyu kendi görüşü ile birlikte, yetkili makam olan Göç İdaresi Genel Müdürlüğüne iletir ve gelen cevaba göre işlem yapılır. Bu şekilde ikamet izni alan yabancının, Türkiye’ye girişte vize almasına gerek yoktur. Ancak bazı durumlarda ikamet izninin ülke içinden alınması gerekebilir. Kanunda bu haller detaylı bir şekilde sayılmıştır (YUKK m. 22). Bu sayede yabancı ikamet izni almak için yurt dışına çıkmak zorunda kalmayacaktır. İkamet izninin Türkiye’den alınacağı durumlarda, yabancı kanunda belirtilen şartları taşıyorsa, e-ikamet sistemi (https://gocrandevum.com/ ) üzerinden başvurusunu tamamladıktan sonra sistem tarafından belirlenen randevu gününde, yaşamak istediği ilde bulunan il/ilçe göç idaresi müdürlüğünde hazır bulunmalıdır. Geçerli bir mazereti olmaksızın randevu gününde il/ilçe göç idaresi müdürlüğünde hazır bulunmayan yabancılar, hiç başvuruda bulunmamış sayılırlar.

İkamet İzni Başvuru İçin Gerekli Belgeler Nelerdir?

İkamet izninin türlerine göre istenen belgeler de değişiklik göstermektedir. Genel olarak İkamet İzni Başvuru Formu, Pasaport veya pasaport yerine geçen belgenin fotokopisi, Dört (4) adet biometrik fotoğraf (Son 6 ay içinde çekilmiş, fonu beyaz ve biometrik olmalıdır.), Kalınacak sürede yeterli ve düzenli maddi imkâna sahip olunduğuna dair beyan, İkamet harcı ve kart bedelinin ödendiğini gösterir belgeler/makbuzlar, Geçerli sağlık sigortası, Adres Kayıt Sistemine kayıtlı olduğunu gösteren belge, Kalınacak Yeri Gösterir Belge ile yabancının Türkiye’de kalış nedenine ve alacağı ikamet izni türüne göre diğer belgeler ile randevu günü hazır olması gerekmektedir. Diğer belgeler konusunda detaylı bilgi için ofisimizden danışmanlık hizmeti alabilirsiniz.

Çalışma İzni Varsa Ayrıca İkamet İzni Almak Gerekli mi?

Çalışma izni sahibi olanlar ikamet izni almadan Türkiye’de kalma hakkına sahiptir.

İkamet İzni Aldıktan Sonra Yapılması Gerekenler Nelerdir?

Yurt dışından ikamet veya çalışma izni alarak gelen yabancıların, giriş tarihinden itibaren yirmi iş günü içinde adres kayıt sistemine kayıt yaptırmaları gerekmektedir.

İkamet İzni İçin Sahip Olunması Gereken Şartlar Nelerdir?

Her bir ikamet izni türüyle ilgili şartlar, ilgili maddede belirtilmiştir. Ancak, tüm ikamet izni türlerine ilişkin başvurularda yabancıların, talep ettikleri ikamet izni süresinden altmış gün daha uzun süreli pasaport ya da pasaport yerine geçen belgeye sahip olmaları şartı aranmaktadır. Bu nedenle, ikamet izinleri, sahip olunan ve gerekli belgelerin geçerlilik süresinden altmış gün daha kısa süreli düzenlenir.  Bu nedenle pasaport süresi ne kadar uzunsa bu yabancı için faydalı olacaktır. Kısa dönem ve öğrenci ikamet izinlerinde idarece bilgi ve belge talep edilmedikçe yabancının ekonomik durumu ile ilgili beyanı yeterlidir. Aile ikamet izninde destekleyicinin, toplam miktarı asgari ücretten az olmamak üzere ailedeki fert başına asgari ücretin üçte birinden az olmayan gelirinin olması şarttır. Uzun dönem ikamet izninde ise yeterli ve düzenli bir gelirinizin olması gerekmektedir.

İkamet İzni Türleri Nelerdir?

YUKK’da altı çeşit ikamet izni türü öngörülmüştür.  Bunlar: Kısa dönem ikamet izni, aile ikamet izni, öğrenci ikamet izni, uzun dönem ikamet izni, insanî ikamet izni ve insan ticareti mağduru ikamet iznidir. Söz konusu ikamet izni türleri hem Türkiye’de kalış amaçları açısından, hem de verilip verilmeme konusunda idareye tanınan takdir yetkisi açısından farklıklar göstermektedir. Zira bazı ikamet izin türlerinde tüm şartları taşımanıza rağmen idarenin takdir yetkisi nedeni ile ikamet izni alınamayabilir. Bu açıdan kısa dönem ve aile ikamet izinlerinin verilmesi konusunda idarenin takdir yetkisi vardır. Bununla birlikte öğrenci ve uzun dönem ikamet izinlerinde gerekli şartlar taşınıyorsa idare ikamet iznini vermeme yetkisine sahip değildir. Ayrıca, insanî ve insan ticareti mağduru ikamet izinleri, yetkili makamlar tarafından kendiliğinden düzenlenirler. Tüm bunların yanı sıra ikamet izni türlerinin harçları da farklılık göstermektedir. Uzun dönem ikamet izni bulunanlar ve insan ticareti suçunun mağdurları ikamet izni harcından muaf tutulmuşlardır. Bu ikamet türlerinden hangisini alabileceğiniz, şartlarının ve sürelerinin neler olduğu, hangi hallerde reddine, iptaline ya da uzatılmasına karar verileceği konularında ofisimizi ziyaret ederek detaylı bilgi sahibi olabilirsiniz.

İkamet İzin Süreleri Ne Kadardır?

Kısa dönem ikamet izinleri kural olarak en fazla iki yıl olacak şekilde verilir. Aile ikamet izni,  her defasında üç yılı aşmayacak şekilde düzenlenebilir. Ancak aile ikamet izninin süresi hiçbir zaman destekleyicinin ikamet izni süresini aşamaz. Öğrenci ikamet izninde, öğrencinin öğrenim süresi bir yıldan kısa ise ikamet izni süresi öğrenim süresini aşamaz. Kamu kurum ve kuruluşları aracılığı ile gelerek Türkiye’de öğrenim görecek yabancılara, öğrenim süresince ikamet izni verilebilir.  Bakımı ve masrafları gerçek veya tüzel kişi tarafından üstlenilen ilk ve orta derecede öğrenim görecek yabancılara, velilerinin veya yasal temsilcilerinin muvafakatiyle öğrenimleri süresince birer yıllık sürelerle öğrenci ikamet izni verilebilir veya uzatılabilir. Uzun dönem ikamet izni süresiz düzenlenmektedir. İnsani ikamet izni Bakanlıkça belirlenen sürelerle sınırlı olmak kaydı ile ve Genel Müdürlüğün onayı alınarak valiliklerce verilir. İnsan Ticareti Mağduru ikamet izni süresi otuz gündür. En fazla altışar aylık sürelerle uzatılabilir. Ancak bu süreler toplamda üç yılı geçemez.

Ortak İkamet İzni Alınabilir mi?

Kanun ortak (müşterek) ikamet iznine imkân tanımamıştır. Bu nedenle ailedeki her üye ayrı ayrı ikamet izni almak zorundadır.

İkamet İzni Nasıl Uzatılır?

“İkamet İzni İçin Nasıl Başvuru Yapılır” başlığı altındaki açıklamalar uyarınca randevu alınması ve aynı usulün izlenmesi gerekmektedir. Uzatma başvuruları, ikamet izni süresinin dolmasına altmış gün kalmasından itibaren ve her koşulda ikamet izni süresi dolmadan önce yapılır. Vize süresi bittikten sonra ise en geç on gün içinde ikamet izni başvurusu yapılmalıdır.

İkamet İzni Başvuruları Ne Kadar Sürede Neticelenir?

Başvurunun işleme alınmasından itibaren doksan günün sonunda başvuru ile ilgili kabul ya da red kararı verilir.

Hukuka Aykırı İkametin Yaptırımı Nedir?

İkamet izinlerine ilişkin hükümlere aykırılık hâlinde de, yabancının m. 54 uyarınca sınır dışı edilmesi gündeme gelecektir. Hakkında bu nedene dayalı sınır dışı kararı verilen yabancı hakkında da Türkiye’ye giriş yasağı konulacaktır. Ayrıca yabancı hakkında idari para cezasına hükmedilecektir.